Wanneer alles een “hulphond” heet, weet niemand het verschil meer

We zien steeds meer honden die mensen helpen. In de zorg, op school, in therapie, bij herstel, bij spanning of gewoon als emotionele steun. Dat is iets moois. Al deze vormen van ondersteuning hebben waarde.

Maar tegelijk ontstaat er een groeiend probleem: we noemen steeds meer verschillende dingen met hetzelfde woord.

Schoolhond, therapiehond, zorghond, buddyhond, “hulphond in opleiding”, emotionele steunhond — in de praktijk worden ze steeds vaker allemaal simpelweg “hulphond” genoemd. En precies daar gaat het mis.

Wat is een assistentiehond?

Een assistentiehond (in het Engels: assistance dog) is een speciaal opgeleide werkhond voor één specifieke persoon met een beperking. Deze hond:

- voert concrete, taakgerichte handelingen uit die de beperking compenseren,

- werkt dagelijks samen met zijn handler,

- en is een functioneel hulpmiddel, geen huisdier of gezelschapshond.

Voorbeelden zijn:

- geleidehonden

- ADL-assistentiehonden

- medische alerthonden

- psychiatrische assistentiehonden, zoals PTSS- of autisme-assistentiehonden

Deze honden hebben een bijzondere positie, juist omdat ze noodzakelijk zijn voor het dagelijks functioneren van hun handler.

Waarom heet een blindengeleidehond wél anders?

Een blindengeleidehond is een volwaardige assistentiehond. Dit is historisch gezien de oudste en meest bekende vorm van assistentiehond.

De reden dat een blindengeleidehond een eigen, aparte naam heeft:

- Het was de eerste vorm van assistentiehond die op grote schaal werd ingezet.

- Daardoor kreeg deze functie vroeg een vaste naam.

- De naam beschrijft precies wat de hond doet: hij geleidt een blinde of slechtziende persoon.

Een blindengeleidehond is dus een specialisatie binnen de assistentiehonden. Vergelijk het met “arts” als verzamelnaam en “huisarts” of “chirurg” als specialisatie.

Hulphond is een woord uit de spreektaal

Het woord hulphond is een Nederlandse, informele term. De meeste mensen bedoelen er een assistentiehond mee. De officiële en juiste term is: assistentiehond.

Dat verschil was vroeger geen probleem. Maar inmiddels wordt het woord hulphond voor van alles en nog wat gebruikt.

Therapiehonden, zorghonden en schoolhonden

Er zijn veel honden die waardevol werk doen, maar geen assistentiehond zijn:

- Therapiehonden en zorghonden werken in instellingen.

- Schoolhonden werken in klassen of scholen.

Ze:

- hebben geen persoonlijke handler,

- doen geen individuele taakondersteuning,

- en hebben geen zelfstandige toegangsrechten.

Buddyhonden en emotionele steunhonden (ESA’s)

Buddyhonden en emotionele steunhonden (in het Engels: emotional support animals, ESA’s) geven steun en rust, maar:

- voeren geen functionele taken uit,

- zijn geen assistentiehond,

- en hebben geen algemene toegangsrechten.

ESA’s bestaan hier wel, maar niet met hulphondstatus.

“Hulphond in opleiding”

Sommige honden zijn écht in opleiding. Maar die term wordt ook gebruikt voor honden die:

- gewoon mee mogen,

- geen taaktraining hebben,

- nooit assistentiehond worden.

Dat vergroot de verwarring enorm.

Waar gaat het mis?

In de praktijk worden al deze verschillende honden steeds vaker “hulphond” genoemd en meegenomen naar winkels en openbare ruimtes. Zo ontstaat begripsvervaging.

Voor buitenstaanders lijkt het dan: “Iedereen heeft tegenwoordig een hulphond.” Met als gevolg:

- winkels, horeca en instellingen weten het verschil niet meer,

- er ontstaat wantrouwen,

- en echte assistentiehondenteams krijgen steeds vaker discussies en toegangsproblemen.

Waarom woorden ertoe doen

Dit is geen geneuzel over taal. Dit gaat over hoe een samenleving functioneert.

In de zorg is ook niet iedereen “dokter”. In het onderwijs niet iedereen “docent”.

Verschillende rollen vragen verschillende woorden. Met honden is dat precies hetzelfde.

Niet elke hond die helpt, is een assistentiehond.

De maatschappelijke schade

Door alles op één hoop te gooien:

- meer discussies,

- meer weigeringen,

- meer stress voor assistentiehondgebruikers.

Waardering én onderscheid

Alle honden en alle vormen van inzet zijn waardevol. Maar ze hebben niet dezelfde functie.

Waardering en duidelijke grenzen kunnen prima samen bestaan.

Over woordgebruik in mijn producten

In uitleg en inhoud gebruik ik bewust het woord assistentiehond. Dat is de juiste en officiële term.

In productnamen, patches, bandana’s en labels gebruik ik soms ook het woord hulphond, omdat:

- veel klanten zo zoeken,

- het woord korter is,

- en er soms simpelweg te weinig ruimte is voor “assistentiehond”.

Waar ik “hulphond” gebruik, bedoel ik altijd: assistentiehond. Het is geen andere categorie, maar een praktische verkorting.

Het probleem zit niet in het woord hulphond zelf, maar in het gebruiken van dat woord voor honden die géén assistentiehond zijn.

De kern

Als we alles een hulphond noemen, weet uiteindelijk niemand meer wat een assistentiehond is — en daar betalen de mensen die er echt van afhankelijk zijn de prijs voor.