.jpeg)
Hulphond hebben? Waarom een assistentiehond geen laatste redmiddel mag zijn
- Rebekka Van Vliet
- 2 dagen geleden
- 8 minuten om te lezen
Een assistentiehond hebben betekent niet dat alles opgelost is
Er bestaat een hardnekkig beeld dat een assistentiehond de “oplossing” is. Dat als je eenmaal een hulphond hebt, je leven weer vanzelf normaal wordt. Dat je weer overal heen kunt. Dat je minder ondersteuning nodig hebt. Dat je “het dan wel redt”.
Maar dat beeld klopt niet.
Een assistentiehond is geen magische resetknop. Het is een hulpmiddel — een levend hulpmiddel — dat met training, management, grenzen en heel veel realiteit kan doen wat het wél kan: risico’s verlagen, veiligheid vergroten, zelfstandigheid ondersteunen en escalatie helpen voorkomen.
Dat is veel. Maar het is niet alles.
Assistentiehond = ondersteuning, geen genezing
Een assistentiehond verandert niet jouw diagnose.
Een assistentiehond “fixt” geen lichaam dat ontregelt.
Een assistentiehond geneest geen trauma.
En een assistentiehond maakt de wereld buiten niet ineens toegankelijk, rustig of begripvol.
Dit geldt voor alle teams: van blindegeleidehond tot ADL-, medical alert-, mobiliteits-, autisme- en GGZ-assistentiehond — de taken verschillen, maar de realiteit eromheen is verrassend gelijk.
Wat een assistentiehond wél kan (afhankelijk van type en team):
Wat een assistentiehond wél kan
• Blindegeleiding / visuele beperking: veilig begeleiden, obstakels vermijden, routes ondersteunen, “intelligent disobedience” (weigeren als iets onveilig is).
• Medical alert / response: signaleren of reageren bij ontregeling (bijv. flauwvallen, hartritme, hypo/hyper, epilepsie), hulp halen, noodtas/medicatie aanreiken, iemand alarmeren.
• ADL / task assistance: oprapen, aangeven, deuren bedienen, lichtknoppen, laden/kleppen, ondersteunen bij dagelijkse handelingen.
• Mobiliteit / praktische ondersteuning: transfers en praktische begeleiding (altijd binnen wat veilig en verantwoord is voor hond en handler).
• Autisme / prikkelregulatie: ruimte maken, blokkeren, voorspelbaarheid en structuur ondersteunen, escalatie helpen voorkomen.
• GGZ / PTSS: stress/dissociatie signaleren, interrupties, diepe druk, buffering en schakelen vóór overbelasting.
De hond draagt niet jouw hele leven
Dit is een belangrijke die vaak vergeten wordt — óók door instanties.
Sommige systemen zien een assistentiehond en denken: oh, dan kan er zorg af. Of: dan is begeleiding minder nodig. Of: dan hoeft er geen vervoer / ondersteuning / aanpassing meer geregeld te worden.
Maar een assistentiehond is geen vervanging van passende zorg, hulpmiddelen, aanpassingen of menselijk vangnet. Sterker nog: een assistentiehond functioneert het best als de basis klopt:
Basis die helpt (mens én hond)
• voldoende rust en herstel (voor mens én hond)
• voorspelbaarheid waar mogelijk
• ondersteuning waar nodig
• veilige routes, veilige huisvesting, veilige toegang
• ruimte om te trainen zonder constant overleven
Een assistentiehond mag nooit het laatste redmiddel zijn
Een assistentiehond is geen laatste redmiddel. En mag dat ook niet zijn.
Niet omdat assistentiehonden “niet genoeg” zijn — maar omdat het onveilig en oneerlijk is om een dier te laten functioneren als jouw enige vangnet.
Omdat een hond kan uitvallen
Honden worden ziek. Honden raken geblesseerd. Honden worden ouder. Honden kunnen een periode hebben waarin trainen terug moet. En soms gebeurt er iets buiten jouw invloed: een incident, stress, overprikkeling, herstel na een nare ervaring.
En bij geleidehonden geldt dat net zo hard: als jouw hele zelfstandigheid aan één hond hangt, wordt elke blessure, ziekte of rustperiode direct een acuut probleem in je dagelijks functioneren.
Als jouw hele veiligheid leunt op “de hond moet het fixen”, dan is elke terugval van de hond meteen een crisis voor jou.
Omdat menselijke problemen niet door een dier opgelost mogen worden
Veel knelpunten zijn geen “hond-probleem”, maar een systeemprobleem: ontoegankelijke zorg, onveilige omgeving, geen passend vervoer, bureaucratie, gebrek aan begrip, of een publieke ruimte die niet meewerkt.
Dat los je niet op door een hond in te zetten.
Dat los je op door verantwoordelijkheid te nemen waar die hoort: bij mensen, instanties en beleid.
Zie een assistentiehond als een hulpmiddel — net als een rolstoel
Een assistentiehond is een hulpmiddel. Een levend hulpmiddel, maar nog steeds: een hulpmiddel.
Je gaat je overleving ook niet 100% ophangen aan één rolstoel. Of aan krukken. Of aan een scootmobiel. Niet omdat je dan “zonder moet kunnen lopen”, maar omdat hulpmiddelen kunnen uitvallen: stuk, leeg, onbruikbaar, niet inzetbaar op locatie.
Dan heb je een plan B nodig. Niet om comfortabel te leven, maar om veilig te blijven functioneren.
Bij een hond geldt dat nog sterker: “altijd” bestaat niet. En je kunt niet verwachten dat een hond 24/7 alles opvangt. Het is heel fijn als je hond veel signaleert en taken oppakt — maar je kunt niet zonder noodsysteem.
Bij een geleidehond zie je dit het scherpst: je stokvaardigheden moeten blijven bestaan
Een geleidehond maakt reizen veiliger, rustiger en vaak ook prettiger. Maar je kunt niet alleen “op de hond” varen.
Als je een geleidehond hebt, moet je óók met de taststok kunnen omgaan. Je moet je óók met de stok kunnen oriënteren en je weg kunnen vinden. Niet omdat de hond niet goed genoeg is, maar omdat er momenten zijn waarop de hond niet kan werken: ziekte, blessure, herstel, een rustperiode, of simpelweg een situatie waarin het niet verantwoord is.
En daarom is het logisch (en verstandig) om die stokvaardigheden te blijven onderhouden. Desnoods één keer per maand bewust oefenen, zodat het geen paniekvaardigheid wordt die je pas nodig hebt als het al misgaat.
Met geleidehond is het makkelijker. En vaak ook veel fijner.
Maar het noodsysteem ernaast moet blijven bestaan — en dat betekent: je back-up moet je óók blijven kunnen gebruiken.
Je hebt een noodsysteem nodig naast je hond
Dit is de kern:
Je hond is een laag bóvenop je noodsysteem, niet het noodsysteem zelf.
Een noodsysteem betekent niet dat alles leuk of makkelijk is. Het betekent: als één onderdeel wegvalt (je hond), dan val jij niet meteen in een vrije val.
Een noodsysteem kan bestaan uit:
Noodsysteem voorbeelden
• hulpmiddelen (technisch of praktisch)
• vaste contactpersonen (die weten wat te doen)
• zorg of begeleiding (ambulant, thuiszorg, mantelzorg)
• noodroutines (“als dit gebeurt, dan dit”)
• praktische vangnetten (boodschappen, vervoer, noodgeld, bezorgopties)
• aanpassingen die je basis veilig houden
Het doel
💡 Het doel is niet: zonder hond hetzelfde leven leiden.
Het doel is: zonder hond niet kopje onder gaan.
En ja: als je hond uitvalt, kan het zijn dat je dan meer hulp nodig hebt. Dat is niet zwak. Dat is precies waarom een vangnet bestaat.
Praktijkvoorbeeld: toen ik (tijdelijk) zonder werkende assistentiehond zat
Ik kan dit het beste uitleggen met mijn eigen praktijk.
Er is een periode geweest dat mijn vorige assistentiehond wegviel, precies in de fase dat Iris net bij mij was komen wonen. Iris was toen nog een pup. Een pup is fantastisch, maar een pup kan op dat moment nog geen taken. Geen stabiliteit. Geen begeleiding. Geen medical alert. Geen ADL. Geen “teamwerk” buitenshuis.
En dat had direct impact op mijn dagelijkse functioneren.
Niet omdat ik “niets meer kon”, maar omdat mijn leven opeens opnieuw ingericht moest worden op een manier die veilig bleef — alleen werd mijn wereld wel veel kleiner.
Wat dat in de praktijk betekende
• Ik ging niet meer naar afspraken buiten de deur. Afspraken moesten naar huis verplaatst worden, telefonisch, of via beeldbellen. Buitenafspraken waren simpelweg niet haalbaar.
• Boodschappen moesten weer bezorgd worden. Ik kon een pup uitlaten, maar daar hield het ongeveer mee op. “Even snel” naar de winkel of ergens langs? Dat zat er niet in.
• Ik werd afhankelijker van zorg en ondersteuning. Als een assistentiehond wegvalt, verschuift een deel van wat normaal haalbaar is terug naar hulpmiddelen en mensen: meer hulp, meer schakels, meer planning.
• Er was meer praktische druk rondom mijn gezin. Als mijn basisfunctie terugzakt, heeft dat effect op alles eromheen — dus ook op wat er nodig is aan extra ondersteuning voor mijn kind en de organisatie van de dag.
En vooral bij medical alert merkte ik dit keihard
In die periode moest ik, zeker voor medical alert, terugvallen op techniek: een hartslaghorloge.
Dat helpt, maar het is beperkt. Zo’n horloge kan een forse stijging of daling van mijn hartslag aangeven, maar het vertelt niet wat mijn bloeddruk doet. En juist die combinatie is bij mij belangrijk. Gevolg: ik moest veel vaker actief checken, veel alerter zijn, en vaker extra (medische) controles doen.
Terwijl mijn assistentiehond normaal gesproken juist heel zuiver signaleert — vaak eerder en vollediger dan een losse meting op één parameter.
Dat is precies het punt: als de hond wegvalt, moet je noodsysteem het overnemen. Desnoods met een minder prettige, minder complete oplossing. Het hoeft niet fijn te zijn — maar het moet wél kunnen.
Het is ook gewoon niet eerlijk naar een hond
Los van jouw veiligheid is er nog een punt dat te weinig hardop gezegd wordt: eerlijkheid richting de hond.
Een assistentiehond is geen machine. Het is een levend wezen met grenzen, stress, herstelbehoefte en dagen waarop het minder gaat. Als jouw hond niet alleen helpt, maar jouw enige reddingsboei wordt, dan krijgt de hond een rol die niet klopt: “jij mag niet uitvallen, want anders gaat mijn leven kopje onder.”
En dat is een druk die geen enkele hond zou moeten dragen.
Een hond mag werk doen.
Maar een hond mag niet verantwoordelijk worden voor jouw overleving.
Een duurzame samenwerking betekent juist dat de hond óók mag rusten, herstellen, een stap terug doen, ouder worden en soms gewoon hond zijn — zonder dat jouw hele systeem instort.
“Maar je hebt toch een assistentiehond?”
Die zin kennen veel teams.
Mensen zien een hond die rustig ligt, netjes loopt, taakgericht werkt. En trekken daar een conclusie uit: dan gaat het dus wel goed.
Maar wat ze niet zien:
Wat mensen vaak niet zien
• hoeveel voorbereiding er achter één uitstapje zit
• hoeveel herstel er nodig is na iets dat “klein” lijkt
• hoeveel management er nodig is om het veilig te houden (voor hond, handler en omgeving)
• hoe vaak je moet kiezen tussen twee basisdingen omdat je energie beperkt is
Assistentiehond ≠ altijd kunnen
Een assistentiehond betekent niet dat je altijd naar buiten kunt, altijd kunt reizen, altijd kunt werken, altijd kunt deelnemen of altijd “even langs” kunt.
Soms is de meest volwassen keuze: niet gaan.
Soms is de beste training: rust.
Soms is het meest veilige: thuis blijven.
Dat is geen falen. Dat is management.
Een assistentiehond is niet bedoeld om jouw leven te redden
Een assistentiehond is er om jouw risico te verlagen en jouw functioneren te ondersteunen — niet om jouw leven te redden.
Niet omdat je het dan “alleen moet kunnen”. Maar omdat redden hoort bij een noodsysteem van mensen en middelen: zorg, hulpmiddelen, afspraken, back-ups, en een omgeving die verantwoordelijkheid neemt.
Een assistentiehond kan enorm veel: eerder signaleren, jou helpen op tijd te schakelen, taken overnemen, veiligheid en ruimte creëren.
Maar wat een assistentiehond niet mag worden: jouw enige alarm, jouw enige vangnet, jouw laatste redmiddel.
Want dan leg je de verantwoordelijkheid voor jouw overleving bij een dier. En dat is niet eerlijk, niet duurzaam, en uiteindelijk ook niet veilig.
De assistentiehond is een versterker. Het noodsysteem is de basis.
Wat ik hoop
Ik hoop dat we afstappen van het sprookje dat een assistentiehond “alles oplost”.
En dat we eerlijk durven kijken naar wat een assistentiehond echt is: een hulpmiddel, een samenwerking, een verantwoordelijkheid — en óók: een levend wezen met grenzen.
Een assistentiehond kan je leven veranderen.
Maar het is geen vervanging van menselijkheid, zorg, toegankelijkheid of een systeem dat zijn werk doet.
Een assistentiehond is er om jou te ondersteunen — niet om het gat te vullen dat anderen laten vallen.
Wil je met dit onderwerp aan de slag?
Hieronder vind je zowel een format om te uploaden in Excel of een PDF om gelijk te kunnen starten met het maken van een back-up plan.
Opmerkingen